Đóng cửa hàng buổi tối: mười phút cuối ngày làm gì

Cửa hàng đóng cửa buổi tối có một khoảng mà ít ai nghĩ tới: mười hai tới mười lăm tiếng không có người, trong khi hàng vẫn nằm nguyên trên kệ và ngoài cửa kính thì ai đi ngang cũng nhìn thấy.

Bài này nói về phần việc mười phút cuối ngày — cất gì, để gì, và mấy thứ nên nghĩ tới trước khi kéo cửa xuống.

Ba nhóm hàng, ba cách xử

Nhóm phải cất hẳn. Món nhỏ có giá trị cao, tiền mặt, giấy tờ, và mấy món dễ bỏ túi. Cất vào tủ có khoá hoặc mang về — đây là nhóm không nên để trên kệ qua đêm dù cửa đã khoá.

Nhóm để lại nhưng đưa vào trong. Hàng bày ở tủ sát cửa kính, hàng trên quầy, hàng ở lối đi. Dời vào sâu bên trong thì vừa bớt lộ vừa bớt rủi ro nếu có va chạm từ ngoài.

Nhóm cứ để nguyên. Hàng cồng kềnh, hàng giá trị thấp, đồ trang trí. Dọn nhóm này mỗi tối chỉ tốn công mà không được gì.

Phân được ba nhóm một lần thì mỗi tối chỉ còn là làm theo, chừng năm tới mười phút. Chưa phân thì tối nào cũng phải nghĩ lại từ đầu.

Cửa kính: nhìn từ ngoài vào lúc tối

Ban ngày tủ kính là điểm mạnh; buổi tối nó là chỗ ai cũng nhìn được vào trong.

Việc đáng làm một lần: đứng ngoài đường lúc trời tối và nhìn vào. Thấy gì rõ nhất, có thấy két hay ngăn kéo tiền không, có thấy đường vào phía sau không. Cái mình thấy chính là cái người khác thấy.

Sau đó thì xử theo: dời mấy món bắt mắt nhất vào trong, hoặc để một tấm che phần dưới. Nhiều cửa hàng để đèn tối bên trong nhưng vẫn để hàng bày sát kính — cách đó vừa không bán được gì vừa vẫn lộ.

Ngược lại, một ngọn đèn nhỏ để sáng bên trong thường có ích: nó cho thấy có người quản, và nó giúp chính mình nhìn vào khi ghé qua ban đêm.

Mấy thứ rút điện và mấy thứ để nguyên

Rút hoặc tắt: ấm siêu tốc, máy sạc, quạt, đèn trang trí, thiết bị dùng dở. Đây là nhóm gây rủi ro nhiều nhất trên mỗi giờ hoạt động.

Để nguyên: tủ lạnh nếu có hàng cần bảo quản, camera, đèn báo, thiết bị an ninh. Nhóm này phải chạy liên tục mới có tác dụng.

Việc đáng làm định kỳ chứ không phải mỗi tối: kiểm ổ cắm có nóng bất thường không, dây có chỗ nào sờn không, và có ổ nào đang cắm chồng quá nhiều thiết bị không.

Với cửa hàng thuê trong toà nhà hoặc trong chợ thì đọc nội quy về thiết bị để qua đêm — nhiều nơi có quy định riêng, và biết trước thì đỡ phải xử ngược.

Nước, rác và mấy thứ để lại thì sáng mai phiền

Đổ hết nước trong ấm, trong khay hứng, trong bình hoa. Nước để qua đêm sinh mùi, và ở nơi ẩm thì còn sinh rêu với muỗi.

Mang rác ra ngoài, nhất là rác có đồ ăn. Một túi rác để lại trong cửa hàng đóng kín cả đêm là thứ sáng mai ai cũng ngửi thấy — kể cả khách.

Và lau qua mặt quầy. Việc này một phút, nhưng nó quyết định sáng mai mình bắt đầu ngày trong một chỗ sạch hay một chỗ bừa — và điều đó ảnh hưởng tới cả buổi.

Đồ bày mang ý nghĩa: để hay cất

Với món đặt ở quầy vì nếp nhà hoặc vì gia chủ coi trọng, câu hỏi thường là có nên cất mỗi tối không.

Về phần thực tế thì tuỳ giá trị: món nhỏ đắt tiền thì cất, món giá trị thấp thì để. Về phần nếp thì tuỳ nhà — có nơi coi việc dời đi dời lại là không nên, có nơi thấy bình thường.

Cách nhiều tiệm dùng: chọn món không quá đắt để có thể yên tâm để lại, và đặt ở chỗ khuất tầm nhìn từ ngoài. Như vậy không phải dời mỗi tối mà cũng không thành mồi.

Và nếu buộc phải cất thì cất vào một chỗ cố định, để sáng mai đặt lại đúng chỗ cũ mà không phải nghĩ.

Khoá và kiểm: thứ tự cố định

Làm theo một thứ tự cố định mỗi tối thì không bao giờ sót. Thứ tự nhiều tiệm dùng: cất hàng → rút điện → nước và rác → kiểm cửa sau và cửa sổ → kiểm thiết bị an ninh → khoá cửa chính.

Cửa sau và cửa sổ là chỗ hay quên nhất, vì mình ra bằng cửa trước. Đưa nó vào giữa danh sách chứ đừng để cuối.

Nếu có nhiều người cùng trông thì viết thứ tự đó ra giấy dán ở trong. Ai làm cũng theo được, và khi có ca đổi người thì không phải dặn lại.

Cuối cùng, đứng lại ba giây nhìn qua một lượt trước khi đi. Ba giây đó bắt được khá nhiều thứ mà danh sách không có.

Nghỉ nhiều ngày: khác hẳn đóng cửa một tối

Dịp lễ, đi xa, hoặc sửa chữa — cửa hàng đóng vài ngày tới vài tuần thì mấy việc ở trên không đủ.

Hàng dễ hỏng phải xử hết. Đồ ăn, hoa, thứ cần lạnh. Và nếu rút tủ lạnh thì dọn sạch rồi để cửa hé, chứ đóng kín mà không chạy là mốc.

Chống côn trùng và ẩm. Nhiều ngày không ai mở cửa thì ẩm tích lại, nhất là ở nơi khí hậu ẩm. Cất hàng nhạy ẩm vào hộp kín, và nếu có người ghé được thì nhờ mở cửa thông gió một lát.

Nhờ người ghé nhìn. Một lượt mỗi vài ngày là đủ để phát hiện thấm dột, mất điện, hoặc dấu hiệu bất thường. Đưa họ số của mình và số của ban quản lý.

Báo khách và ghi rõ ngày mở lại. Dán ở cửa, đăng ở nơi khách hay xem, và đặt trả lời tự động nếu có. Ngày mở lại mới là thông tin khách cần, không phải ngày nghỉ.

Và đừng thông báo lịch đi vắng của riêng mình kèm theo — khách chỉ cần biết cửa hàng nghỉ, không cần biết chủ đi đâu.

Ba điều gọn lại

Một. Phân hàng thành ba nhóm một lần — cất hẳn, đưa vào trong, để nguyên — rồi mỗi tối chỉ còn làm theo, chừng năm tới mười phút.

Hai. Đứng ngoài đường lúc tối và nhìn vào cửa hàng mình. Cái mình thấy chính là cái người khác thấy.

Ba. Làm theo một thứ tự cố định, và đưa cửa sau với cửa sổ vào giữa danh sách chứ đừng để cuối — đó là chỗ hay quên nhất.