Quà có ý nghĩa cho trẻ con và người trẻ: chọn thế nào, nói thế nào

Tặng đồ có ý nghĩa cho người lớn thì dễ hình dung. Tặng cho trẻ con và cho người mới lớn lại là chuyện khác — món đó sẽ đi cùng một người chưa tự chọn được, và có khi ở lại với họ rất lâu.

Bài này nói về cách chọn cho nhóm tuổi đó, và mấy chỗ người tặng hay không nghĩ tới.

Hỏi cha mẹ trước, kể cả khi bạn là người thân

Đây là việc đầu tiên và cũng là việc hay bị bỏ qua nhất.

Món tặng cho trẻ thì cha mẹ là người quyết định cuối cùng — họ biết con mình dị ứng gì, hay ngậm đồ gì, và nhà đang theo nếp nào. Hỏi trước không làm mất đi phần bất ngờ đáng kể, mà gỡ được phần lớn rắc rối.

Với món mang ý nghĩa tín ngưỡng thì càng nên hỏi. Có nhà rất coi trọng, có nhà không theo, và có nhà có quy ước riêng về việc trẻ đeo hay giữ những món như vậy.

Một câu hỏi gọn là đủ: mình định tặng cháu món này, nhà mình thấy có tiện không. Phần lớn cha mẹ sẽ nói thoải mái — nhưng được hỏi và không được hỏi là hai chuyện khác nhau.

Phần an toàn — không thương lượng được

Nhóm tuổi càng nhỏ thì phần này càng quan trọng hơn mọi thứ khác.

Trẻ dưới ba tuổi: tránh mọi thứ nhỏ rời ra được. Hạt, chi tiết gắn keo, mặt dây nhỏ — đây là nhóm nguy cơ hóc rất thật, và không có món quà nào đáng để đánh đổi.

Tránh dây đeo cổ cho trẻ nhỏ. Dây quanh cổ trẻ là rủi ro siết, nhất là lúc ngủ và lúc chơi. Nếu muốn tặng dạng đeo thì hỏi cha mẹ, và nhiều nhà chọn để trong phòng thay vì đeo.

Xem chất liệu và lớp phủ. Món trẻ có thể ngậm thì phải là chất liệu an toàn, không sơn bong, không mạ tróc.

Tránh cạnh sắc và đầu nhọn, và tránh món nặng có thể rơi vào chân.

Với trẻ lớn hơn thì rủi ro giảm, nhưng vẫn nên nghĩ tới chuyện món đó có đi học cùng không — đồ đeo tới trường thường bị cấm hoặc dễ mất.

Chọn theo tuổi: mấy hướng thực tế

Không phải theo bảng, mà theo việc đứa trẻ đang làm gì mỗi ngày.

Trẻ nhỏ chưa đi học. Thứ để trong phòng hoặc để cha mẹ giữ hộ thì hợp hơn đồ đeo. Món đặt ở kệ, treo trên tường cao, hoặc cất trong hộp cho tới khi lớn.

Tuổi đi học. Món nhỏ gọn, chắc chắn, không sợ va đập. Và nên là món các bạn khác không thấy quá lạ mắt — trẻ ở tuổi này rất ngại bị để ý vì một thứ khác người.

Tuổi mới lớn. Đây là lúc gu cá nhân hình thành, nên món quá được chọn hộ thường bị cất đi. Nếu tặng thì chọn thứ đơn giản, hoặc hỏi thẳng xem họ thích kiểu gì.

Người trẻ mới đi làm, mới ra riêng. Món đặt trong phòng hoặc ở chỗ làm việc thường được dùng thật hơn là đồ đeo. Và một món vừa phải thì dễ nhận hơn một món đắt tiền.

Món đắt tiền cho người trẻ: cân trước khi tặng

Đây là chỗ người tặng thường nghĩ mình đang làm điều tốt mà lại đặt gánh nặng lên người nhận.

Trách nhiệm giữ gìn. Một món đáng tiền trao cho người chưa có thói quen cất giữ là một nỗi lo mới, chứ chưa hẳn là niềm vui.

Chuyện so sánh trong nhà. Nếu có nhiều cháu, nhiều con, thì một món nổi bật dễ thành chuyện. Nhiều nhà chọn cách tặng tương đương cho các cháu cùng lứa.

Rủi ro mất. Ở tuổi đi học và tuổi mới lớn, đồ mất là chuyện thường. Mất một món đắt thì đứa trẻ mang cảm giác có lỗi khá lâu.

Cách nhiều người chọn: tặng món vừa phải bây giờ, và giữ món đáng giá cho một dịp sau — khi họ đã đủ lớn để giữ và đủ để hiểu vì sao mình được nhận.

Nói gì khi trao

Phần quyết định món quà được nhớ thế nào.

Nói ngắn và nói thật: món này là gì, vì sao mình chọn nó cho con, và mình mong điều gì. Đừng gán cho món đồ quyền lực mà nó không có — nói rằng đeo cái này vào sẽ học giỏi là đặt lên đứa trẻ một thứ không có thật, và khi kết quả không như vậy thì chính nó lại thấy mình có lỗi.

Cách nói lành hơn: đây là thứ ông bà gửi để nhớ tới con, hoặc để nhắc con điều gì đó. Ý nghĩa nằm ở người tặng và ở lời nhắn, chứ không nằm ở chỗ món đồ tự làm được gì.

Và nếu đứa trẻ không tỏ ra thích lắm thì đừng buồn. Trẻ con phản ứng theo cái chúng hiểu được ở tuổi đó, và nhiều món phải tới mười năm sau mới có ý nghĩa với chúng.

Sau khi tặng

Mấy điều nên nhớ để quan hệ nhẹ nhàng.

Đừng kiểm tra xem món quà đang ở đâu. Hỏi một lần cho vui thì được, hỏi nhiều lần thì thành áp lực cho cả đứa trẻ lẫn cha mẹ.

Chấp nhận rằng nó có thể được cất đi. Cất không có nghĩa là không quý — với món chưa hợp tuổi thì cất là cách giữ đúng đắn.

Nếu món hỏng hoặc mất thì đừng làm lớn chuyện. Đây là điều trẻ con sợ nhất khi nhận quà đáng tiền, và cách người lớn phản ứng sẽ dạy chúng nhiều hơn chính món quà.

Và nếu bạn là cha mẹ nhận quà cho con: cảm ơn, cất kỹ những món chưa hợp tuổi, và nói với con về người tặng — phần đó mới là thứ ở lại.

Ba điều gọn lại

Một, hỏi cha mẹ trước, kể cả khi bạn là người thân — nhất là với món mang ý nghĩa tín ngưỡng.

Hai, phần an toàn không thương lượng được: trẻ dưới ba tuổi thì tránh mọi thứ nhỏ rời ra được, và tránh dây đeo quanh cổ.

Ba, đừng gán cho món đồ quyền lực mà nó không có — nói rằng đeo vào sẽ học giỏi là đặt lên đứa trẻ một thứ không có thật.